Według Upanishadhas, starożytnych ksiąg hinduskich, jedzenie jest Brahmanem, najwyższą energią, jest boską rzeczywistością. Ciało fizyczne potrzebuje materii, którą w procesie żywienia przemienia w energię, stanowiącą naszą podstawową siłę witalną. Do życia potrzebujemy energii, którą pobieramy z różnych źródeł i żywiołów: powietrza – poprzez oddech, ognia – czyli energii słonecznej (solarnej), ziemi i wody – materii przejawiającej się w pożywieniu.
Jakość tych energii stanowi o jakości naszych sił witalnych, naszej życiowej energii, a więc także naszej kondycji zdrowotnej. Już poprzez to stwierdzenie dochodzimy do wniosku, jak ważna jest dla nas jakość pożywienia, które dostarczamy do organizmu. Biorąc pod uwagę świat w jakim żyjemy obecnie, środowisko i pożywienie z których korzystamy na co dzień, powinniśmy sobie zdawać sprawę, iż dbałość o dietę stanowi bardzo istotny czynnik naszego samopoczucia.
Według ajurwedy za nasz stan zdrowia tak na poziomie fizycznym, psychicznym, jak również duchowym, odpowiada aż w 80% dieta. Większości chorób można zapobiec lub też przywrócić proces zdrowienia poprzez właściwą dietę, uwzględniającą również typologię dosha, konstytucji psychofizycznej organizmu. Co więcej, właściwa dieta jest podstawą szczęśliwego, harmonijnego życia oraz sprzyja rozwojowi naszej świadomości, a co za tym idzie, duchowości.
Hinduska dieta opiera się na starożytnych zasadach ajurwedy, filozofii sztuki życia, uwzględniających prewencję zdrowia, pielęgnację ciała i ducha oraz dążenie do długowieczności w Świadomości. Kuchnia Zachodu jest bardzo wygodna, nie wymaga wiele wysiłku i znajomości tajników kulinarnych lecz bardzo dużo też traci na wartości, eliminując z posiłku nie tyle witaminy i minerały, co właściwości zapewniane przez Naturę, siły witalne w postaci wibracji energetycznej, które zanikają podczas sztucznego procesu przygotowywania jedzenia. Następna godna uwagi refleksja dotyczy różnego rodzaju przekąsek, tzw. zapychaczy, słodyczy o przemysłowym pochodzeniu… Ile w tych produktach energii witalnej, wartości odżywczych, które mogłyby odpowiadać za właściwą budowę komórkową i sprawne funkcjonowanie organizmu! Na to pytanie każdy sam potrafi sobie dać odpowiedź.
W odniesieniu do ajurwedy jedzenie ma właściwości terapeutyczne w głównej mierze określone przez energię smaku, tzw. rasa oraz naturę produktu, tzw. virya, odnoszącą się do jego oddziaływania termicznego (rozgrzewającego, wychładzającego itp.). Pięć świętych żywiołów (przestrzeń, powietrze, ogień, woda, ziemia) ma swoje odzwierciedlenie również w produktach żywnościowych. Stąd też dieta ajurwedyjska uwzględnia różnorodność tych żywiołów w zależności od dosha i wykorzystuje ich cenne właściwości w procesie prewencji i terapii. Kuchnia ajurwedyjska wykorzystuje metody wspomagające podnoszenie wartości odżywczych posiłków bądź też redukujące ewentualne negatywne skutki uboczne mogące zaistnieć na skutek nie właściwego połączenia produktów. Przyprawy używane w hinduskiej kuchni mają na celu nie tyle podnosić walory smakowe posiłku, co zapewnić właściwości terapeutyczne. W zależności od dosha, różne są wskazania co do używania przypraw, pewnych grup produktów czy też metod stosowanych w procesie przygotowywania dań. Wiemy, że kuchnia hinduska jest bogata w różnorodne smaki i zapachy. Może warto byłoby się przyjrzeć ich kompozycjom i sposobom wplatania ich w posiłki, by wspomóc swoje zdrowie i jednocześnie urozmaicić naszą sztukę kulinarną. Oczywiście, jak we wszystkim, należy zachować przy tym pewną równowagę i wprowadzać zmiany stopniowo i na takich zasadach, na jakich przypadnie to do gustu naszemu podniebieniu. Nie omieszkam też nadmienić, że znajomość naszej dosha bardzo wspomogłaby naszą dietę.
Ajurweda, mająca wspólny mianownik z Jogą, zaleca spożywanie posiłków sattwicznych, stanowiących dietę pożądaną dla każdego, nie zależnie od jego dosha. Jedzenie sattwiczne, to w gruncie rzeczy posiłki wegetariańskie, przygotowywane i spożywane według określonych zasad, ze świeżych, nie przetworzonych produktów, wykorzystujące z umiarem zioła i przyprawy. Według nauki ajurwedyjskiej, mięso nie jest pożądane w diecie, jako że niesie z sobą cięższe wibracje, zakłócające nasz rozwój duchowy, który jest nadrzędnym celem człowieka.
Jak zatem kształtują się zasady żywieniowe w ajurwedzie?
Oto 10 przykazań diety ajurwedyjskiej:
- spożywaj gotowane, ciepłe posiłki
- zwracaj uwagę na właściwe łączenie produktów, tak by zapewnić odpowiednią asymilację wszystkich składników, a co za tym idzie sprawne trawienie i pożądane opróżnianie odpadów przemiany materii
- dbaj o regularność w spożywaniu posiłków, nie przejadaj się ani nie głoduj. Pamiętaj, że po zakończeniu posiłku żołądek powinien być wypełniony w ¾ objętości
- nie jedz kiedy nie jesteś głodny i nie pij, kiedy nie odczuwasz pragnienia. Zachowuj odstęp pomiędzy posiłkami, tak by poprzedni posiłek został strawiony zanim zabierzesz się do nowego
- nie spożywaj posiłków o wzajemnie przeciwstawnej naturze np. ciepły – zimny (talerz sałatki warzywnej z zapiekanką na ciepło), węglowodany, skrobia – białko (makaron, ziemniaki, chleb z serem, jajkiem, mięsem), dwa zupełnie odmienne rodzaje skrobi – białko i skrobia to dwaj najwięksi wrogowie, tłuszcze – białko zwierzęce (masło, oleje roślinne z mięsem), owoce zawsze powinno spożywać się osobno
- nie jedz, kiedy jesteś zdenerwowany, zawsze wybieraj przyjazne środowisko do spożycia posiłku
- nie jedz w pośpiechu
- nie jedz, kiedy jesteś zestresowany, nie zajadaj stresu
- koncentruj się na jedzeniu podczas spożywania posiłku; nie czytaj, nie oglądaj telewizji itp.
- jedz tylko to, co służy twojej dosha i zapewnia jej równowagę
Chociaż te zasady wydają się proste i logiczne, to raczej nie łatwo nam im sprostać. Spróbuj przypomnieć sobie jak w ciągu ostatnich dni się odżywiałaś. Hm…czy było to zgodne z powyższymi, jakże przecież prostymi zasadami?